|
|
|
|
|
|
 

 
 MEVZUAT

» ÇEVRE KANUNU  

 

ÇEVRE KANUNU (1) (2)

 

Kanun Numarası                 : 2872

Kabul Tarihi                        : 9/8/1983

YayımlandıÄı R.Gazete       : Tarih : 11/8/1983   Sayı : 18132

YayımlandıÄı Düstur Tertip  : 5   Cilt : 22   Sayfa : 499

 

 

BÄ°RÄ°NCÄ° BÖLÜM

Amaç, Tanımlar ve Ä°lkeler

Amaç:

Madde 1 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/1 md.)

Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlıÄı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doÄrultusunda korunmasını saÄlamaktır.           

 

Tanımlar:

Madde 2 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/2 md.)

  Bu Kanunda geçen terimlerden;

Çevre: Canlıların yaÅamları boyunca iliÅkilerini sürdürdükleri ve karÅılıklı olarak etkileÅim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı,

Çevre korunması: Çevresel deÄerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileÅtirmeye ve geliÅtirmeye, çevre kirliliÄini önlemeye yönelik çalıÅmaların bütününü,

Çevre kirliliÄi: Çevrede meydana gelen ve canlıların saÄlıÄını, çevresel deÄerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi,

Sürdürülebilir çevre: Gelecek kuÅakların ihtiyaç duyacaÄı kaynakların varlıÄını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuÅakların çevresini oluÅturan tüm çevresel deÄerlerin her alanda (sosyal, ekonomik, fizikî vb.) ıslahı, korunması ve geliÅtirilmesi sürecini,

Sürdürülebilir kalkınma: Bugünkü ve gelecek kuÅakların, saÄlıklı bir çevrede yaÅamasını güvence altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge kurulması esasına dayalı kalkınma ve geliÅmeyi,

Alıcı ortam: Hava, su, toprak ortamları ile bu ortamlarla iliÅkili ekosistemleri,

DoÄal varlık: Bütün bitki, hayvan, mikroorganizmalar ile bunların yaÅama ortamlarını,

DoÄal kaynak: Hava, su, toprak  ve  doÄada bulunan cansız varlıkları,

 

——————————

(1)19/10/1989 tarih ve 383 sayılı KHK'nin 25 inci maddesi; bu Kanun ile Çevre MüsteÅarlıÄına verilen yetkilerin, Özel Çevre Koruma Kurumu BaÅkanlıÄına geçeceÄini hüküm altına almıÅtır.

(2)9/8/1991 tarih ve 443 sayılı KHK'nin geçici 1 inci maddesi ile çeÅitli mevzuatta geçen "Çevre MüsteÅarlıÄı" ve "Çevreden Sorumlu Devlet BakanlıÄı" ibareleri "Çevre BakanlıÄı", "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanı" ve "Çevre MüsteÅarı" ibareleri "Çevre Bakanı" olarak deÄiÅtirilmiÅtir.

Kirleten: Faaliyetleri  sırasında veya sonrasında doÄrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliÄine, ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve tüzel kiÅileri,

Ekosistem: Canlıların kendi aralarında ve cansız çevreleriyle iliÅkilerini bir düzen içinde yürüttükleri biyolojik, fiziksel ve kimyasal sistemi,

Atıksu: Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diÄer kullanımlar sonucunda kirlenmiÅ veya özellikleri kısmen veya tamamen deÄiÅmiÅ suları,

Atıksu altyapı tesisleri: Evsel ve/veya endüstriyel atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldıÄı ve alıcı ortama verilmesinin saÄlandıÄı sistem ve tesislerin tamamını,

Arıtma tesisi: Her türlü faaliyet sonucu oluÅan katı, sıvı ve gaz halindeki atıkların yönetmeliklerde belirlenen standartları saÄlayacak Åekilde arıtıldıÄı tesisleri,

Ekolojik denge: Ä°nsan ve diÄer canlıların varlık ve geliÅmelerini doÄal yapılarına uygun bir Åekilde sürdürebilmeleri için gerekli olan Åartların bütününü,

Sulak alan: DoÄal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, baÅta su kuÅları olmak üzere canlıların yaÅama ortamı olarak önem taÅıyan bütün sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doÄru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerleri,

Biyolojik çeÅitlilik: Ekosistemlerin, türlerin, genlerin ve bunlar arasındaki iliÅkilerin tamamını,

Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluÅan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi,

Katı atık: Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından, düzenli bir Åekilde bertaraf edilmesi gereken katı atık maddeleri,

Evsel katı atık: Tehlikeli ve zararlı atık kapsamına girmeyen konut, sanayi, iÅyeri, piknik alanları gibi yerlerden gelen katı atıkları,

Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diÄer canlıların doÄal yapılarının bozulmasına neden olan  atıklar ve bu atıklarla kirlenmiÅ maddeleri,

Tehlikeli kimyasallar: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diÄer canlıların doÄal yapılarının bozulmasına neden olan  her türlü kimyasal madde ve ürünleri,

Kirli balast: Duran veya seyir halindeki tankerden, gemiden veya diÄer deniz araçlarından su üzerine bırakıldıÄında; su üstünde veya bitiÅik sahil hattında petrol, petrol türevi veya yaÄ izlerinin  görülmesine neden olan veya su üstünde ya da su altında renk deÄiÅikliÄi oluÅturan veya askıda  katı madde/emülsiyon halinde maddelerin birikmesine yol açan balast suyunu,

Çevresel etki deÄerlendirmesi: GerçekleÅtirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz  yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek deÄerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalıÅmaları,

Proje tanıtım dosyası: GerçekleÅmesi plânlanan projenin yerini, özelliklerini, olası olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı,

Stratejik çevresel deÄerlendirme: Onaya tâbi plân ya da programın onayından önce plânlama veya programlama sürecinin baÅlangıcından itibaren, çevresel deÄerlerin plân ve programa entegre edilmesini saÄlamak, plân ya da programın olası çevresel etkilerini en aza indirmek ve karar vericilere yardımcı olmak üzere katılımcı bir yaklaÅımla sürdürülen ve yazılı bir raporu da içeren çevresel deÄerlendirme çalıÅmalarını,

Çevre yönetimi: Ä°darî, teknik, hukukî, politik, ekonomik, sosyal ve kültürel araçları kullanarak doÄal ve yapay çevre unsurlarının sürdürülebilir kullanımını ve geliÅmesini saÄlamak üzere yerel, bölgesel, ulusal ve küresel düzeyde belirlenen politika ve stratejilerin uygulanmasını,

Çevre yönetim birimi/Çevre görevlisi: Bu Kanun ve Kanuna göre yürürlüÄe konulan düzenlemeler uyarınca denetime tâbi tesislerin faaliyetlerinin mevzuata uygunluÄunu, alınan tedbirlerin etkili olarak uygulanıp uygulanmadıÄını deÄerlendiren, tesis içi yıllık denetim programları düzenleyen birim ya da görevliyi, 

Çevre gönüllüsü: Bakanlıkça, uygun niteliklere sahip kiÅiler arasından seçilen ve bu Kanun ve Kanuna göre yürürlüÄe konulan düzenlemelere aykırı faaliyetleri  BakanlıÄa iletmekle görevli ve yetkili  kiÅiyi,

Hassas alan: Ötrofikasyon riski yüksek olan ve Bakanlıkça belirlenecek kıyı ve iç su alanlarını,

Çevreye iliÅkin bilgi: Su, hava, toprak, bitki ve hayvan varlıÄı ile bunları olumsuz olarak etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan faaliyetler ve alınan idarî ve teknik önlemlere iliÅkin olarak mevcut bulunan her türlü yazılı, sözlü veya görüntülü bilgi veya veriyi,

Ä°Å termin plânı: Atıksu ve evsel nitelikli katı atık kaynaklarının yönetmelikte belirtilen alıcı ortam deÅarj standartlarını saÄlamak için yapmaları gereken atıksu arıtma tesisi ve/veya kanalizasyon gibi altyapı tesisleri ile katı atık bertaraf tesislerinin gerçekleÅtirilmesi sürecinde yer alan  yer seçimi, proje, ihale, inÅaat, iÅletmeye alma gibi  iÅlerin zamanlamasını gösteren plânı,

Risk deÄerlendirmesi: Belirli kimyasal madde ya da maddelerin potansiyel tehlikelerinin belirlenmesi ve sonuçlarının hesaplanması yönünde kullanılan yöntemler bütününü,

Ä°yonlaÅtırıcı olmayan radyasyon: Ä°yonlaÅmaya neden olmayan elektromanyetik dalgaları,

Elektromanyetik alan: Elektrik ve manyetik alan bileÅenleri olan dalgaların oluÅturduÄu alanı,

Koku: Ä°nsanda koku alma duygusunu harekete geçiren ve kokunun algılanmasına neden olan uçucu maddelerin yarattıÄı etkiyi,

Hava kalitesi: Ä°nsan ve çevresi üzerine etki eden hava kirliliÄinin göstergesi olan, çevre havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan kalitelerini,

Bakanlık: Çevre ve Orman BakanlıÄını,

ifade eder.

 

Ä°lkeler:

Madde 3 –(DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/3 md.)

Çevrenin korunmasına, iyileÅtirilmesine ve  kirliliÄinin önlenmesine iliÅkin genel ilkeler Åunlardır:

a) BaÅta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluÅları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliÄin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler.

b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliÄin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluÅları ile iÅbirliÄi yaparlar.

c) Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje deÄerlendirmesi yapan yetkili kuruluÅlar, karar alma süreçlerinde sürdürülebilir kalkınma ilkesini gözetirler.

d) Yapılacak ekonomik faaliyetlerin faydası ile doÄal kaynaklar üzerindeki etkisi sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde uzun dönemli olarak deÄerlendirilir.

e) Çevre politikalarının oluÅmasında katılım hakkı esastır. Bakanlık ve yerel yönetimler; meslek odaları, birlikler, sivil toplum kuruluÅları ve vatandaÅların çevre hakkını kullanacakları katılım ortamını yaratmakla yükümlüdür.

f) Her türlü faaliyet sırasında doÄal kaynakların ve enerjinin verimli bir Åekilde kullanılması amacıyla atık oluÅumunu kaynaÄında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını saÄlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır.

g) Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileÅtirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karÅılanır. Kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doÄrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluÅlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir.

h) Çevrenin korunması, çevre kirliliÄinin önlenmesi ve giderilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç, katılma payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teÅviki, emisyon ücreti ve kirletme bedeli alınması, karbon ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmalar ile ekonomik araçlar ve teÅvikler kullanılır.

ı) Bölgesel ve küresel çevre sorunlarının çözümüne yönelik olarak taraf olduÄumuz  uluslararası anlaÅmalar sonucu ortaya çıkan ulusal hak ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler BakanlıÄın koordinasyonunda yapılır.

Gerçek ve tüzel kiÅiler, bu düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri karÅılamakla yükümlüdür.

j) Çevrenin korunması, çevre kirliliÄinin önlenmesi ve çevre sorunlarının çözümüne yönelik gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler BakanlıÄın koordinasyonunda yapılır. 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu kapsamındaki konular Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından yürütülür.

 

Ä°KÄ°NCÄ° BÖLÜM

Yüksek Çevre Kurulu ve Görevleri(1)

Yüksek Çevre Kurulu(1)

Madde 4 – (Mülga: 9/8/1991 - KHK - 443/43 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006 – 5491/4 md.)

BaÅbakanın baÅkanlıÄında, BaÅbakanın bulunmadıÄı zamanlarda Çevre ve Orman Bakanının baÅkanlıÄında, BaÅbakanın belirleyeceÄi sayıda bakan ile Bakanlık MüsteÅarından oluÅan Yüksek Çevre Kurulu kurulmuÅtur.

DiÄer bakanlar gündeme göre Kurul toplantılarına baÅkan tarafından çaÄrılabilir.

Kurul yılda en az  bir defa toplanır.

Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlıkça yürütülür.

Kurulun çalıÅmaları ile ilgili konularda ön hazırlık ve deÄerlendirme yapmak üzere, Bakanlık MüsteÅarının baÅkanlıÄında ilgili bakanlık müsteÅarları, diÄer kurum ve kuruluÅların en üst düzey yetkili amirlerinin katılımı ile toplantılar düzenlenir. Bu toplantılara gündeme göre ilgili kamu kurumu niteliÄindeki kuruluÅların birlik temsilcileri, meslek kuruluÅları, sivil toplum kuruluÅları, yerel yönetim temsilcileri, üniversite temsilcileri ve bilimsel kuruluÅların temsilcileri davet edilir.

Kurulun çalıÅma usûl ve esasları ile diÄer hususlar yönetmelikle belirlenir.

 

Yüksek Çevre Kurulunun görevleri(1)

Madde 5 – (Mülga: 13/3/1990 - KHK - 409/12 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006 – 5491/5 md.)

Yüksek Çevre Kurulunun görevleri Åunlardır:

a) Etkin bir çevre yönetiminin saÄlanması için hedef, politika ve strateji belirlemek.

b) Sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde ekonomik kararlara çevre boyutunun dahil edilmesine imkân veren hukukî ve idarî tedbirleri belirlemek.

c) Birden fazla bakanlık ve kuruluÅu ilgilendiren çevre konularına iliÅkin uyuÅmazlıklarda nihai kararı vermek.

Madde 6 – 7 – (Mülga: 8/6/1984 - KHK 222/30 md.)

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çevre Korunmasına Ä°liÅkin Önlemler ve Yasaklar

Kirletme yasaÄı:

Madde 8 – Her türlü atık ve artıÄı, çevreye zarar verecek Åekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doÄrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taÅımak, uzaklaÅtırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduÄu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiÄi hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ ­______________________________

(1) 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle ikinci bölüm baÅlıÄı “Merkezi ve Mahalli Ä°dari Bölümleri ve Görevleri”, 4 üncü madde baÅlıÄı “Merkez Çevre Kurulu” iken metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

 

Çevrenin korunması(1)

Madde 9 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/6 md.)

Çevrenin korunması amacıyla;

a) DoÄal çevreyi oluÅturan biyolojik çeÅitlilik ile bu çeÅitliliÄi barındıran ekosistemin korunması esastır. Biyolojik çeÅitliliÄi koruma ve kullanım esasları, yerel yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluÅlarının ve ilgili diÄer kuruluÅların görüÅleri alınarak belirlenir.

b) Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doÄrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalıÅma, dinlenme, ulaÅım gibi ihtiyaçların karÅılanması sonucu oluÅabilecek çevre kirliliÄini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teÅkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

c) Ulusal mevzuat ve taraf olduÄumuz uluslararası sözleÅmeler ile koruma altına alınarak koruma statüsü kazandırılmıŠalanlar ve ekolojik deÄeri olan hassas alanların her tür ölçekteki plânlarda gösterilmesi zorunludur. Koruma statüsü kazandırılmıŠalanlar ve ekolojik deÄeri olan alanlar, plân kararı dıÅında kullanılamaz.

d) Ülke ve dünya ölçeÄinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını, biyolojik çeÅitliliÄin, doÄal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek kuÅaklara ulaÅmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plân ve projelerin hangi bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceÄini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Bu bölgelere iliÅkin  plân ve projelerde; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Ä°mar Kanununun 9 uncu maddesi, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun plân onama yetkisini düzenleyen hükümleri, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 8 inci maddesinin tabiat varlıkları, doÄal sit alanları ve bunların korunma alanlarının tespit ve tescili dıÅında kalan yetkileri düzenleyen hükümleri ile aynı Kanunun 17 nci maddesinin (a) bendi hükümleri  uygulanmaz.

e) Sulak alanların doÄal yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması esastır. Sulak alanların doldurulması ve kurutulması yolu ile arazi kazanılamaz. Bu hükme aykırı olarak arazi kazanılması halinde söz konusu alan faaliyet sahibince  eski haline getirilir.

Sulak alanların korunması ve yönetimine iliÅkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluÅların görüÅü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

f) Biyolojik çeÅitliliÄin sürdürülebilirliliÄinin saÄlanması bakımından nesli tehdit veya tehlike altında olanlar ile nadir bitki ve hayvan türlerinin korunması esas olup, mevzuata aykırı biçimde ticarete konu edilmeleri yasaktır.

g) DoÄal kaynakların ve varlıkların korunması, kirliliÄinin ve tahribatının önlenmesi ve kalitesinin iyileÅtirilmesi için gerekli idarî, hukukî ve teknik esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.

h) Ülkenin deniz, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının  ve su ürünleri istihsal alanlarının korunarak kullanılmasının saÄlanması ve kirlenmeye karÅı korunması esastır. Atıksu yönetimi ile ilgili politikaların oluÅturulması ve koordinasyonunun saÄlanması BakanlıÄın sorumluluÄundadır. Su ürünleri istihsal alanları ile ilgili alıcı ortam standartları Tarım ve KöyiÅleri BakanlıÄınca belirlenir. 

Denizlerde yapılacak balık çiftlikleri, hassas alan niteliÄindeki kapalı koy ve körfezler ile doÄal ve arkeolojik sit alanlarında kurulamaz.

Alıcı su ortamlarına atıksu deÅarjlarına iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak  yönetmelikle belirlenir.

ı) Çevrenin korunması ve kamuoyunda çevre bilincinin geliÅtirilmesi amacıyla, okul öncesi eÄitimden baÅlanarak Millî EÄitim BakanlıÄına baÄlı örgün eÄitim kurumlarının öÄretim programlarında çevre ile ilgili konulara yer verilmesi esastır.

 

––––––––––––––––––––

(1) Bu madde baÅlıÄı “Çevre Korunması” iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

 

 

Yaygın eÄitime yönelik olarak, radyo ve televizyon programlarında da çevrenin önemine ve çevre bilincinin geliÅtirilmesine yönelik programlara yer verilmesi esastır. Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu ile özel televizyon kanallarına ait televizyon programlarında ayda en az iki saat, özel radyo kanallarının programlarında ise ayda en az yarım saat eÄitici yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların % 20’sinin izlenme ve dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması esastır. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, görev alanına giren hususlarda bu maddenin takibi ile yükümlüdür.

j) Çevre ile ilgili olarak toplanan her türlü kaynak ve gelir, tahsisi mahiyette olup, öncelikle çevrenin korunması, geliÅtirilmesi, ıslahı ve kirliliÄin önlenmesi için kullanılır.

 

Çevresel etki deÄerlendirilmesi:

Madde 10 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/7 md.)

GerçekleÅtirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluÅ ve iÅletmeler, Çevresel Etki DeÄerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler.

Çevresel Etki DeÄerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki DeÄerlendirmesi Gerekli DeÄildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teÅvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma baÅlanamaz ve ihale edilemez.

Petrol, jeotermal kaynaklar ve maden arama faaliyetleri, Çevresel Etki DeÄerlendirmesi kapsamı dıÅındadır.

Çevresel Etki DeÄerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel DeÄerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya iliÅkin  usûl ve esaslar  Bakanlıkça çıkarılacak  yönetmeliklerle belirlenir. 

 

Ä°zin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüÄü (1)

Madde 11 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/8 md.)

Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluÅan atıklarını alıcı ortamlara doÄrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve iÅletmeler ile yerleÅim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve  öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.

Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüÄü bulunan tesis ve iÅletmeler ile yerleÅim birimlerine;

1) Ä°nÅaat ruhsatı aÅamasında bu yükümlülüÄünü yerine getireceÄini gösterir proje ve belgeleri ilgili kuruma sunmadıkça inÅaat ruhsatı verilmez.

2) Ä°nÅaatı bitmiÅ olanlardan, bu yükümlülüÄü yerine getirmeyenlere iÅletme ruhsatı ve/veya yapı kullanma ruhsatı verilmez.

3) Ä°nÅaat ruhsatına, yapı kullanma veya iÅletme ruhsatını haiz olmakla birlikte arıtma ve bertaraf yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, verilmiÅ yapı kullanma izni veya iÅletme izni iptal edilir. 

Faaliyetlerinde deÄiÅiklik yapmayı ve/veya tesislerini büyütmeyi plânlayan gerçek ve tüzel kiÅiler yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde atıklarını arıtma veya bertaraf etme yükümlülüÄünü yerine getirmek zorundadırlar.

Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldıÄı ve  arıtılmıŠatıksuların bertarafının saÄlandıÄı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve iÅletilmesinden; büyükÅehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı Ä°stanbul Su ve Kanalizasyon Ä°daresi Genel MüdürlüÄü KuruluÅ ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluÅlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların  dıÅında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliÄin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur.

Serbest ve/veya endüstri bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve geliÅme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm BakanlıÄı veya yetkili kıldıÄı birimler, organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi yönetimi, küçük sanayi sitelerinde kooperatif baÅkanlıkları, mevcut yerleÅim alanlarından kopuk olarak münferit yapılmıŠtatil köyü, tatil sitesi, turizm tesis alanları vb. kullanım alanlarında ise site yönetimleri veya tesis iÅletmecileri atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı ve iÅletilmesinden sorumludurlar.

–––––––––––––––––––––

(1) Bu madde baÅlıÄı "Ä°Åletme izni ve haber verme yükümlülüÄü:” iken,  26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı  Kanunun 8 inci maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

 

Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacaklar, baÄlantı sistemlerinin olup olmadıÄına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacaÄı her türlü yatırım, iÅletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar. Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diÄer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili hizmetler dıÅında kullanılamaz.

Atıksu toplama havzasının birden fazla belediye veya kurumun yetki sahasında olması halinde; atıksu arıtma tesisini iÅleten kurum, atıksu ile ilgili yatırım ve harcama giderlerini kirletenlerden kirlilik yükü ve atıksu miktarı nispetinde tahsil eder.

Atık üreticileri  uygun metot ve teknolojiler ile atıklarını en az düzeye düÅürecek tedbirleri almak zorundadırlar.

Atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynaÄında ayrı toplanması esastır. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına iliÅkin esaslar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Geri kazanım imkânı olmayan atıklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir.

BüyükÅehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, iÅletmek veya iÅlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacaÄı yatırım, iÅletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taÅıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dıÅında kullanılamaz.

Üretici, ithalatçı ve piyasaya sürenlerin sorumluluÄu kapsamında yükümlülük getirilen üreticiler, ithalatçılar ve piyasaya sürenler, ürünlerinin faydalı kullanım ömrü sonucunda oluÅan atıklarının toplanması, taÅınması, geri kazanımı, geri dönüÅümü ve bertaraf edilmelerine dair yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara yönelik gerekli harcamalarının karÅılanması, eÄitim faaliyetlerinin gerçekleÅtirilmesi amacıyla BakanlıÄın koordinasyonunda bir araya gelerek tüzel kiÅiliÄi haiz birlikler oluÅtururlar. Bu kapsamda yükümlülük getirilen kurum ve kuruluÅların sorumluluklarının bu birliklere devrine iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler.

Atık geri kazanım, geri dönüÅüm ve bertaraf tesislerini kurmak ve iÅletmek isteyen gerçek ve/veya tüzel kiÅiler, yönetmelikle belirlenen esaslar doÄrultusunda, ürün standardı, ürünlerinin satıÅa uygunluÄu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni, ilgili kurumlardan almak kaydı ile Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür.

Evsel atıklar hariç olmak üzere, atık taÅıma ve/veya toplama iÅlerini yapan kurum veya kuruluÅlar Bakanlıktan lisans almak zorundadır. Evsel atıkların taÅıma ve toplama iÅlerini yapan kurum ve kuruluÅlar Bakanlıkça kayıt altına alınır.

Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve atık geri kazanım tesisleri yapmak amacıyla belediyelerin hizmet birlikleri kurmaları halinde, bu hizmet birliklerine araÅtırma, etüt ve proje konularında Bakanlıkça teknik ve malî yardım yapılır. Tesis yapım projeleri ise bu Kanunun 18 inci maddesi çerçevesinde kredi veya yardım ile desteklenebilir. Kredi borcunun geri ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip yapılır ve öncelikle 2380 sayılı Belediyelere ve Ä°l Özel Ä°darelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde ilgili belediyelerin Ä°ller Bankasındaki paylarından tahsil olunur. 

Arıtma ve bertaraf etme yükümlülüÄüne tâbi tesis ve iÅletmeler ile yerleÅim birimleri, bu yükümlülüÄe istinaden kurulması zorunlu olan arıtma ve bertaraf sistemleri, atıksu arıtma ve ön arıtma sistemleri ile atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, onarımı, ıslahı, iÅletilmesi ve harcamalara katkı paylarının belirlenmesi ile ilgili usûl ve  esaslar Bakanlıkça yönetmeliklerle düzenlenir. Bu konuda diÄer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.

Bu Kanunun uygulanmasını saÄlamak üzere alınması gereken izinler ve bu izinlerin tâbi olacaÄı usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Faaliyetleri nedeniyle çevreye olumsuz etkileri olabilecek kurum, kuruluÅ ve iÅletmeler tarafından, faaliyetlerine iliÅkin olası bir kaza durumunda, kazanın çevreye olumsuz etkilerini kontrol altına almak ve azaltmak üzere uygulanacak acil durum plânları hazırlanması zorunludur. Buna iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Bu plânlar dikkate alınarak BakanlıÄın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluÅlarca yerel, bölgesel ve ulusal acil durum plânları hazırlanır.

Liman, tersane, gemi bakım-onarım, gemi söküm, marina gibi kıyı tesisleri; kendi tesislerinde ve gemi ve diÄer deniz araçlarında oluÅan petrollü, yaÄlı katı atıklar ve sintine, kirli balast, slaç, slop gibi sıvı atıklar ile evsel atıksu ve katı atıkların alınması, depolanması, taÅınması ve bertarafı ile ilgili iÅlemleri ve tesisleri yapmak veya yaptırmakla yükümlüdürler. Buna iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüÄü(1)

Madde 12 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/9 md.)

Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadıÄını denetleme yetkisi BakanlıÄa  aittir. GerektiÄinde bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine,  çevre denetim birimlerini kuran belediye baÅkanlıklarına, Denizcilik MüsteÅarlıÄına, Sahil Güvenlik KomutanlıÄına, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen denetleme görevlilerine veya Bakanlıkça uygun görülen diÄer kurum ve kuruluÅlara devredilir. Denetimler, BakanlıÄın belirlediÄi denetim usûl ve esasları çerçevesinde yapılır.

Askerî iÅyerleri, askerî bölgeler ve tatbikatların bu Kanun çerçevesindeki denetimi ve neticelerine ait iÅlemler; Genelkurmay BaÅkanlıÄı, Millî Savunma BakanlıÄı, Ä°çiÅleri BakanlıÄı ve Bakanlık tarafından müÅtereken hazırlanacak yönetmeliÄe göre yürütülür.

Ä°lgililer, BakanlıÄın veya denetimle yetkili diÄer mercilerin isteyecekleri bilgi ve belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karÅılamak, denetim esnasında her türlü kolaylıÄı göstermek zorundadırlar.

Ä°lgililer, çevre kirliliÄine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim Åemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diÄer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde  BakanlıÄa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar. 

Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüÄüne iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

 

Tehlikeli kimyasallar ve atıklar(2)

Madde 13 –  (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/10 md.)

Tehlikeli kimyasalların belirlenmesi, üretimi, ithalatı, atık konumuna gelinceye kadar geçen süreçte kullanım alanları ve miktarları, etiketlenmesi, ambalajlanması, sınıflandırılması, depolanması, risk deÄerlendirilmesi, taÅınması ile ihracatına iliÅkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluÅların görüÅleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak piyasaya sürüldüÄü tespit edilen tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eÅya, bunları satıŠve kullanım amacıyla piyasaya süren kurum, kuruluÅ ve iÅletmelere toplattırılır ve imha ettirilir. Nakil ve imha için gereken masraflar ilgililerince karÅılanır. Bu yükümlülüÄün yerine getirilmemesi halinde bu masraflar, ilgili kurum, kuruluÅ ve iÅletmelerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. 

BaÅbakanlık DıŠTicaret MüsteÅarlıÄı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eÅyaların ithalini, BakanlıÄın görüÅünü alarak yasaklayabilir veya kontrole tâbi tutabilir.

Tehlikeli atıkların ithalatı yasaktır.

Tehlikeli atıkların tanımı ile tehlikeli atıkların oluÅum aÅamasından itibaren toplanması, ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden kullanılması, taÅınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü, ihracatı, transit geçiÅi, ambalajlanması, etiketlenmesi, denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir.

Tehlikeli kimyasalların üretimi, satıÅı, depolanması, kullanılması ve taÅınması faaliyetleri ile tehlikeli atıkların toplanması, taÅınması, geçici ve ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı faaliyetlerinde bulunanlar, bu Kanun ile getirilen yükümlülükler açısından müteselsilen sorumludurlar. Sorumlular bu Kanunda belirtilen meslekî faaliyetleri nedeniyle oluÅacak bir kaza dolayısıyla üçüncü Åahıslara verebilecekleri zararlara karÅı tehlikeli kimyasal ve tehlikeli atık malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olup, faaliyetlerine baÅlamadan önce Bakanlıktan gerekli izni alırlar. Sigorta yaptırma zorunluluÄuna uymayan kurum, kuruluÅ ve iÅletmelere bu faaliyetler için izin verilmez. 

 

––––––––––––––––––––

(1) Bu madde baÅlıÄı "Denetim" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

(2) Bu madde baÅlıÄı”Zararlı kimyasal maddeler:” iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

Bu maddede öngörülen zorunlu malî sorumluluk sigortası, malî yeterliliklerine göre,  Hazine MüsteÅarlıÄınca belirlenen sigorta Åirketleri tarafından ya da baÄlı olduÄu Bakanın onayı ile Hazine MüsteÅarlıÄınca çıkarılacak bir yönetmelikle oluÅturulacak bir havuz tarafından temin edilir. Havuzun yönetim ve iÅleyiÅi ile ilgili usûl ve esaslar da aynı yönetmelikle belirlenir. Havuz, sigorta ve/veya reasürans havuzu Åeklinde oluÅturulur. Kamu adına havuzda belirli bir payın korunmasına karar verilmesi hususunda Hazine MüsteÅarlıÄının baÄlı bulunduÄu Bakan yetkilidir. Havuzun baÅlangıç giderleri için geri ödenmek üzere Hazine MüsteÅarlıÄı bütçesinden avans kullandırılabilir. Havuzun yükümlülükleri; prim gelirleri ve bunların getirileri, piyasalardan saÄlayacaÄı reasürans ve benzeri korumalar ve ödeme gücüyle sınırlıdır.

Bakanlık, Hazine MüsteÅarlıÄının uygun görüÅünü almak kaydıyla, tehlikeli kimyasallar ve tehlikeli atıklarla ilgili faaliyetlerde bulunanların malî sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluÄunu, bu sigortaya iliÅkin genel Åartlar ile tarife ve talimatların yürürlüÄe girmesinden itibaren en çok bir yıl ertelemeye yetkilidir.

Her bir sorumlu tarafından yaptırılacak malî sorumluluk sigortasına iliÅkin sigorta genel Åartları Hazine MüsteÅarlıÄınca onaylanır. Malî sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine MüsteÅarlıÄının baÄlı olduÄu Bakan tarafından tespit edilir. Hazine MüsteÅarlıÄının baÄlı olduÄu Bakan tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir.

 

Gürültü:

Madde 14 –  (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/11 md.)

KiÅilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh saÄlıÄını bozacak Åekilde ilgili yönetmeliklerle belirlenen standartlar üzerinde gürültü ve titreÅim oluÅturulması yasaktır.

UlaÅım araçları, Åantiye, fabrika, atölye, iÅyeri, eÄlence yeri, hizmet binaları ve konutlardan kaynaklanan gürültü ve titreÅimin yönetmeliklerle belirlenen standartlara  indirilmesi için faaliyet sahipleri tarafından gerekli tedbirler alınır.

 

Faaliyetlerin durdurulması:

Madde 15 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/12 md.)

Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara söz konusu  aykırı faaliyeti düzeltmek üzere Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiÄi kurum ve merciler  tarafından bir defaya mahsus olmak üzere esasları yönetmelikle belirlenen ve bir yılı aÅmamak üzere süre verilebilir.

Faaliyet; süre verilmemesi halinde derhal, süre verilmesi durumunda, bu süre sonunda  aykırılık düzeltilmez ise Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiÄi kurum ve merciler tarafından kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulur. Çevre ve insan  saÄlıÄı yönünden tehlike yaratan faaliyetler süre verilmeksizin durdurulur.

Çevresel Etki DeÄerlendirmesi incelemesi yapılmaksızın  baÅlanan faaliyetler Bakanlıkça, proje tanıtım dosyası hazırlanmaksızın baÅlanan faaliyetler ise mahallin en büyük mülkî amiri tarafından süre verilmeksizin durdurulur.

Süre verilmesi ve faaliyetin durdurulması, bu Kanunda öngörülen cezaların uygulanmasına engel teÅkil etmez.

 

Tehlikeli hallerde faaliyetin durdurulması:

             Madde 16 – (Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM (1)

Çevre KirliliÄini Önleme Fonu

Fonun kurulması ve fondan yararlanma:

Madde 17 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/6 md.)

Çevre katkı payı alınması, diÄer gelirler ve bütçe ödenekleri(2)

Madde 18 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/6 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006-5491/13 md.)

Çevre kirliliÄinin önlenmesi, çevrenin iyileÅtirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi amacıyla;

a) Ä°thaline izin verilen kontrole tâbi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların CIF bedelinin binde beÅi oranında alınacak miktar,

b) BüyükÅehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilen su ve kullanılmıŠsuları uzaklaÅtırma bedelinin yüzde biri,

çevre katkı payı olarak tahsil edilir. Tahsil edilen bu tutarlar, ilgililerce en geç ertesi ayın onbeÅine kadar ilgili mal saymanlıkları hesaplarına aktarılır ve bütçeye gelir kaydedilir.

Ayrıca, yurt içi ve yurt dıÅından temin edilecek her türlü hibe, yardım ve baÄıÅlar ile kredi anapara geri dönüÅleri ve kredi faizleri de tahsil edilerek, Çevre ve Orman BakanlıÄı Merkez Saymanlık MüdürlüÄü hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir.

Bu maddede sayılan gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Bakanlar Kurulu (a) ve (b) bentlerinde yer alan oranları ayrı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya kanunî oranına kadar yükseltmeye yetkilidir.

Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve katı atık geri kazanım tesislerinin gözetim, fizibilite, etüt, proje ve inÅaat iÅlerinin kredi veya yardım suretiyle desteklenmesi ile çevre düzeni plânlarının yapımı, hava, su ve toprak kalitesinin ölçüm ve izleme aÄının oluÅturulması, gürültünün önlenmesi ile ilgili etüt ve projelerin desteklenmesi, acil müdahale plânlarının hazırlanması, Çevresel Etki DeÄerlendirmesi faaliyetleri, havza koruma plânı çalıÅmaları, biyolojik çeÅitliliÄin  korunması,  çölleÅme   ve   iklim  deÄiÅikliÄi   ile  mücadele  çalıÅmaları,  stratejik çevresel deÄerlendirme, nesli tehlikede olan bitki ve hayvan türleri ile yaÅama ortamlarının korunması, uluslararası sözleÅmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin karÅılanması, çevre eÄitimi ve yayını ile ilgili faaliyetler ve ihtisas komisyonları için yapılan harcamalar ile çevre kirliliÄinin giderilmesi çalıÅmaları için Bakanlık bütçesine, yılı bütçe gelirleri içerisinde tahmin edilen yukarıdaki gelirler karÅılıÄı ödenek öngörülür.

Yukarıda sayılan gelirlerin tahsili ve bütçede öngörülen ödeneklerin kullanımı ile ilgili usûl ve esaslar, Maliye BakanlıÄının uygun görüÅü üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

 

Fonun kullanılması:

Madde 19 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/6 md.)

––––––––––––––––––––

 (1)“Dördüncü Bölüm” baÅlıÄı 21/2/2001 tarih ve 4629 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmıÅtır.

 (2) Bu madde baÅlıÄı "Fonun gelirleri" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

 

BEÅÄ°NCÄ° BÖLÜM

Cezai hükümler

Ä°dari nitelikteki cezalar:

Madde 20 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/14 md.)

Ä°darî nitelikteki cezalar Åunlardır:

a) Ek 4 üncü madde uyarınca emisyon ölçümü yaptırmayan motorlu taÅıt sahiplerine 500 Türk Lirası, yönetmeliklerle belirlenen standartlara aykırı emisyona sebep olan motorlu taÅıt sahiplerine 1.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

b) Hava kirliliÄi yönünden önemli etkileri nedeniyle kurulması ve iÅletilmesi yönetmelikle izne tâbi tutulan tesisleri, yetkili makamlardan izin almadan kuran ve iÅleten veya iznin iptal edilmesine raÄmen kurmaya ve iÅletmeye devam eden veya bu tesislerde izin almaksızın sonradan deÄiÅiklik yapan veya yetkili makamların gerekli gördükleri deÄiÅiklikleri tanınan sürede yapmayanlara 24.000  Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu tesislerde emisyon miktarları yönetmelikle belirlenen sınırları aÅıyorsa 48.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Ä°zne tâbi tesisleri, aldıkları izin belgesinde veya yönetmeliklerde öngörülen önlemleri almadan veya yönetmeliklerde belirlenen emisyon standartlarına ve sınırlamalarına aykırı olarak iÅletenlere 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

c) Hava kirliliÄi yönünden kurulması ve iÅletilmesi izne tâbi olmayan tesislerin iÅletilmesi sırasında yönetmelikle belirlenen standartlara aykırı emisyona neden olanlara 6.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu Kanunun ek 9 uncu maddesine aykırı davrananlara 2.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu bendin birinci paragrafında öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak iÅlenmesi halinde verilecek ceza toplu veya ferdî ısıtılan konutlarda her baÄımsız bölüm için 300 Türk Lirasıdır. Bu cezai sorumluluk toplu ısıtılan konutlarda yöneticiye, ferdî ısıtılan konutlarda ise konutu kullanana aittir.

d) Hava kirliliÄi yönünden özel önem taÅıyan bölgelerde veya kirliliÄin ciddi boyutlara ulaÅtıÄı zamanlarda ve yerlerde veya kritik meteorolojik Åartlarda yönetmeliklerle öngörülen önlemleri almayan, yasaklara aykırı davranan ya da mahallî çevre kurullarınca bu konuda alınan kararlara uymayanlara bu maddenin (b) ve (c) bentlerinde öngörülen cezalar bir kat artırılarak verilir.

Bu fiilin konutlarla ilgili olarak iÅlenmesi halinde cezai sorumluluk bu maddenin (c) bendinin üçüncü paragrafına  göre tespit edilir.

e) Çevresel Etki DeÄerlendirmesi sürecine baÅlamadan veya bu süreci tamamlamadan inÅaata baÅlayan ya da faaliyete geçenlere yapılan proje bedelinin yüzde ikisi  oranında idarî para cezası verilir. Cezaya konu olan durumlarda yatırımcı faaliyet alanını eski hale getirmekle yükümlüdür. 

Çevresel Etki DeÄerlendirmesi sürecinde verdikleri taahhütnameye aykırı davrananlara, her bir ihlal için  10.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

f) 11 inci maddeye göre kurulması zorunlu olan atık alım, ön arıtma, arıtma veya bertaraf tesislerini kurmayanlar ile kurup da çalıÅtırmayanlara 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

g) 12 nci maddede öngörülen  bildirim ve bilgi verme yükümlülüÄünü yerine getirmeyenlere 6.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

h) Bu Kanunun 14 üncü maddesine göre çıkarılan yönetmelikle belirlenen önlemleri almayan veya standartlara aykırı Åekilde gürültü ve titreÅime neden olanlara, konutlar için 400 Türk Lirası, ulaÅım araçları için 1.200 Türk Lirası, iÅyerleri ve atölyeler için 4.000 Türk Lirası, fabrika, Åantiye ve eÄlence gürültüsü için 12.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

ı) Bu Kanunda öngörülen yasaklara ve sınırlamalara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerde ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarında ve bunlarla baÄlantılı sularda, tabiî veya sunî göller ve baraj gölleri ile akarsularda;

1) Petrol ve petrol türevleri (ham petrol, akaryakıt, sintine, slaç, slop, rafine ürün, yaÄlı atık vb.) tahliyesi veya deÅarjı yapan tankerlerden, bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baÅına 40 Türk Lirası, bin ilâ beÅbin (dahil) gros ton arasında olanlara, bu miktar ve ilave her gros ton baÅına 10 Türk Lirası,  beÅbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave  her gros ton baÅına 100 KuruÅ, 

2) Kirli balast tahliyesi yapan tankerlerden bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baÅına 30 Türk Lirası, bin ilâ beÅbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her gros ton baÅına 6 Türk Lirası, beÅbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baÅına 100 KuruÅ,

3) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yaÄlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diÄer deniz vasıtalarından bin gros tona kadar olanlar için gros ton baÅına 20 Türk Lirası, bin ilâ beÅbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her gros ton baÅına 4 Türk Lirası, beÅbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baÅına 100 KuruÅ,

4) Katı atık bırakan veya evsel atıksu deÅarjı yapan tanker, gemi ve diÄer deniz araçlarından bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton baÅına 10 Türk Lirası, bin ilâ beÅbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her gros ton baÅına 2 Türk Lirası, beÅbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton baÅına 40 KuruÅ,

idarî para cezası verilir.   

Tehlikeli madde ve atıkların deÅarjı durumunda uygulanacak idarî para cezaları, petrol ve türevleri kategorisi esas alınarak on katı  verilir.

KirliliÄin oluÅmasını müteakip gemi veya deniz aracının kendi imkânları ile neden olduÄu kirliliÄi giderdiÄinin tespit edilmesi durumunda, idarî para cezası 1/3 oranında uygulanır.

Cezanın derhal ve defaten ödenmemesi veya bu hususta yeterli teminat gösterilmemesi halinde, gemiler ve götürülebilen diÄer deniz vasıtaları en yakın liman yetkilisine teslim edilerek seyrüseferden ve faaliyetten men edilir. Banka teminat mektubu veya geminin baÄlı olduÄu kulüp sigortacısı tarafından düzenlenecek teminat mektubu teminat olarak kabul edilir.

Yabancı devlet egemenliÄi altındaki sularda bu devletlerin mevzuatının Türk bayraklı gemiler tarafından ihlali durumunda, ilgili devletin ceza uygulamaması ve Türkiye'nin cezalandırmasını talep etmesi durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.

Bu bendin birinci paragrafı dıÅında, bu Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklere aykırı olarak ülkenin egemenlik alanındaki denizlere ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarına, içme ve kullanma suyu saÄlama amacına yönelik olmayan sulara atık boÅaltanlara 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Yukarıda öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak iÅlenmesi halinde her konut ve baÄımsız bölüm için 600 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diÄer konutlarda ise yöneticiye aittir.

i) Bu Kanunun ek 8 inci maddesi uyarınca yürürlüÄe konulan yönetmelik hükümlerine  aykırı davrananlara 1.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

j) Kanunda ve yönetmelikte öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya önlemleri almadan atıkları topraÄa verenlere 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu  fiilin konutlarla ilgili olarak iÅlenmesi halinde her konut ve baÄımsız bölüm için 600 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diÄer konutlarda ise yöneticiye aittir.

k) Bu Kanunun 9 uncu maddesinin  (a) bendinde belirtilen hususlara aykırı olarak  biyolojik çeÅitliliÄi tahrip edenlere, (d) bendi uyarınca ilan edilen Özel Çevre Koruma Bölgeleri için tespit edilen koruma ve kullanma esaslarına aykırı davrananlara ve (e) bendinin ikinci paragrafı uyarınca sulak alanlar için yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım usûl ve esaslarına aykırı davrananlar ile (f) bendinde belirlenen esaslara ve yasaklamalara aykırı davrananlara 20.000 Türk Lirası, (e) bendinin birinci paragrafına aykırı davrananlara 100.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

l) Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin (c) bendine aykırı olarak anız yakanlara her dekar için 20 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Anız yakma fiilinin orman ve sulak alanlara  bitiÅik yerler ile meskûn mahallerde iÅlenmesi durumunda ceza beÅ kat artırılır.

Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin (d) bendi uyarınca tespit edilen esaslara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerden ve kazasına tâbi olan deniz yetki alanlarından, akarsular ve göller ile tarım alanlarından belirlenen esaslara aykırı olarak kum, çakıl ve benzeri maddeleri alanlara metreküp baÅına  120 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

m) Bu Kanunun ek 2 nci maddesinde öngörülen çevre yönetim birimini kurmayanlara 6.000 Türk Lirası, çevre görevlisi bulundurmayanlara ya da Bakanlıkça yetkilendirilmiÅ firmalardan hizmet almayanlara 4.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

n) Bu Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca belirlenen koruma esaslarına aykırı  olarak içme ve kullanma suyu koruma alanlarına, kaynaÄın kendisine ve bu kaynaÄı besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj kanallarına atık boÅaltanlara 48.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu fiilin konutlarla ilgili olarak iÅlenmesi halinde her konut ve baÄımsız bölüm için 1.200 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda konutu kullanana, diÄer konutlarda ise yöneticiye aittir.

Bu alanlarda Kanuna ve yönetmeliklere aykırı olarak yapılan yapılar 3194 sayılı Ä°mar Kanununda belirlenen esaslara göre yıktırılır.

o) Bu Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen acil durum plânlarını yönetmelikle  belirlenen usûl ve esaslara uygun olarak hazırlamayan ve bu plânların uygulanması için gerekli tedbirleri almayan, ekip ve ekipmanları bulundurmayanlar ile  yerel, bölgesel ve ulusal acil durum plânlarına uymayanlara 12.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

p) Bu Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen malî sorumluluk sigortasını yaptırmayanlara 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

r) Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taÅıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüÅüm saÄlayan, tekrar kullanan  veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

s) Umuma açık yerlerde her ne Åekilde olursa olsun çevreyi kirletenlere 100 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

t) Tehlikeli atıkların her ne Åekilde olursa olsun ülkeye giriÅini saÄlayanlara ayrı ayrı 2.000.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

u) Tehlikeli atıkları ilgili mercilere ön bildirimde bulunmadan ihraç eden veya transit geçiÅini yapanlara 2.000.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

v) Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taÅıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf  eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

y) Tehlikeli kimyasallar ve bu kimyasalları içeren eÅyayı bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen usûl ve esaslara, yasak ve sınırlamalara aykırı olarak üreten, iÅleyen, ithal ve ihraç eden, taÅıyan, depolayan, kullanan, ambalajlayan, etiketleyen, satan ve satıÅa sunanlara, 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluÅ ve iÅletmelere üç katı olarak verilir.

Bu maddede öngörülen ceza miktarlarını on katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Bu maddenin uygulamasında Türk Ceza Kanunu ile diÄer kanunların, fiilin suç oluÅturması haline iliÅkin hükümleri saklıdır.

KuruluÅ ve iÅletmelere verilecek idari nitelikte cezalar:

Madde 21 – (Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)

Gemiler için verilecek cezalar:

Madde 22 – (Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)

 

Fiillerin tekrarı:

Madde 23 – (DeÄiÅik : 26/4/2006 – 5491/15 md.)

Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin iÅlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir.

 

Ä°dari cezalarda yetki:

Madde 24 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/16 md.)

Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararlarını verme yetkisi BakanlıÄa aittir.

Bu yetki, 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiÄi kurum ve merciler tarafından da kullanılır.

Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararları Bakanlık merkez teÅkilâtında genel müdürler, taÅra teÅkilâtında il çevre ve orman müdürlerince verilir.

Bu Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisi verilen kurum ve merciler tarafından verilen idarî para cezalarının yüzde ellisi, bu Kanun uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karÅılamak ve diÄer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere bu kurumların bütçesine gelir kaydedilir, yüzde ellisi ise genel bütçeye gelir kaydedilir.

Bu Kanun uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karÅılamak ve diÄer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere, Bakanlık bütçesine, genel bütçeye gelir kaydedilecek idarî para cezaları karÅılıÄı gerekli ödenek öngörülür.

 

Ä°darî yaptırımların uygulanması, tahsil usûlü ve itiraz(1)

Madde 25 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/17 md.)

Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımların uygulanmasını gerektiren fiillerle ilgili olarak yetkili denetleme elemanlarınca bir tutanak tanzim edilir. Bu tutanak denetleme elemanlarının baÄlı bulunduÄu ve idarî yaptırım kararını vermeye yetkili mercie intikal ettirilir. Bu merci, tutanaÄı deÄerlendirerek gerekli idarî yaptırım kararını verir. Ä°darî yaptırım kararı, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre idarî yaptırım kararını veren merci tarafından ilgiliye tebliÄ edilir.

 

Ä°darî yaptırım kararlarına karÅı tebliÄ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açmıŠolmak idarece verilen cezanın tahsilini durdurmaz.

Ä°darî para cezalarının tahsil usûlü hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.

Ceza vermeye yetkili kurum ve merciler tarafından tahsil edilen idarî para cezaları, Maliye BakanlıÄından izin alınarak Bakanlıkça bastırılan ve daÄıtılan makbuz karÅılıÄında tahsil edilir.

Bu Kanuna göre verilecek idarî para cezalarında ihlalin tespiti ve cezanın kesilmesi usûlleri ile ceza uygulamasında kullanılacak makbuzların Åekli, daÄıtımı ve kontrolüne iliÅkin usûl ve esaslar Maliye BakanlıÄının görüÅü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle  belirlenir.

 

Adlî nitelikteki cezalar(1)

Madde 26 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/18 md.)

Bu Kanunun 12  nci maddesinde öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüÄüne aykırı olarak yanlıŠve yanıltıcı bilgi verenler, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu Kanunun uygulanmasında yanlıŠve yanıltıcı belge düzenleyenler ve kullananlar hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun belgede sahtecilik suçuna iliÅkin hükümleri uygulanır.

Bu maddeye göre yargıya intikal eden çevresel etki deÄerlendirmesine iliÅkin ihtilaflarda çevresel etki deÄerlendirmesi süreci yargılama sonuna kadar durur.

 

DiÄer kanunlarda yazılı cezalar:

Madde 27 – Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idari nitelikteki cezalar, bu fiiller için diÄer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel olmaz.

 

 

ALTINCI BÖLÜM

ÇeÅitli Hükümler

Kirletenin sorumluluÄu:

Madde 28 – (DeÄiÅik: 3/3/1988 - 3416/8.md.)

Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doÄan zararlardan dolayı kusur Åartı aranmaksızın sorumludurlar.

–––––––––––––––––––––––

(1) Bu madde baÅlıÄı "Ä°dari cezalara itiraz:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

 

Kirletenin, meydana gelen zararlardan ötürü genel hükümlere göre de tazminat sorumluluÄu saklıdır.

(Ek fıkra: 26/4/2006 – 5491/19 md.) Çevreye verilen zararların tazminine iliÅkin talepler zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öÄrendiÄi tarihten itibaren beÅ yıl sonra zamanaÅımına uÄrar.

 

TeÅvik:

Madde 29 – (DeÄiÅik birinci fıkra: 26/4/2006 – 5491/20 md.) Çevre kirliliÄinin önlenmesi ve giderilmesine iliÅkin faaliyetler teÅvik tedbirlerinden yararlandırılır. Bu amaçla her yılın baÅında belirlenen teÅvik sistemine BakanlıÄın görüÅü alınmak sureti ile Hazine MüsteÅarlıÄınca yeni esaslar getirilebilir.

(Ek fıkra: 26/4/2006 – 5491/20 md.) Arıtma tesisi kuran, iÅleten ve yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getiren kuruluÅların arıtma tesislerinde kullandıkları elektrik enerjisi tarifesinin, sanayi tesislerinde kullanılan enerji tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulamaya BakanlıÄın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.      

TeÅvik tedbirleri ile ilgili esaslar yönetmelikle belirlenir. Bu Kanunda belirlenen cezalara neden olan fiilleri iÅleyen gerçek ve tüzelkiÅiler, verilen süre içinde söz konusu yükümlülüklerini yerine getirmedikleri takdirde bu maddede yazılı teÅvik tedbirlerinden yararlanamazlar ve daha önce kendileri ile ilgili olarak uygulanmakta olan teÅvik tedbirleri durdurulur.

 

Bilgi edinme ve baÅvuru hakkı(2)

Madde 30 – (DeÄiÅik: 26/4/2006 – 5491/21 md.)

Çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören  veya haberdar olan herkes ilgili mercilere baÅvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin alınmasını  veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir. 

Herkes, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında çevreye iliÅkin bilgilere ulaÅma hakkına sahiptir. Ancak, açıklanması halinde üreme alanları, nadir türler gibi çevresel deÄerlere zarar verecek bilgilere iliÅkin talepler de bu Kanun kapsamında reddedilebilir.

 

Yönetmelikler:

Madde 31 – (DeÄiÅik: 3/3/1988 - 3416/9 md.)

Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkarılacak yönetmelikler, ilgili Bakanlıkların görüÅü alınarak Bakanlıkça hazırlanır. Kanunun yüyürürlüÄe girmesinden baÅlayarak en geç beÅ ay içinde Resmi Gazede yayımlanarak yürürlüÄe konulur.(3)

 

Uygulanmayacak Hükümler

Madde 32 – (DeÄiÅik: 3/3/1988 - 3416/10  md.)

Bu Kanuna göre yürürlüÄe konulacak yönetmeliklerin yayımından itibaren deniz kirliliÄinin önlenmesi hususunda 618 sayılı Limanlar Kanununun 4 ve 11 inci maddeleri gereÄi yürürlükte bulunan ceza hükümleri ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 3288 sayılı Kanunla deÄiÅik geçici 1 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.

Ek Madde  –(Ek: 4/6/1986 - 3301/6 md.; Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)

 

––––––––––––––––––––––––––––

(1) Bu madde baÅlıÄı "Mahkemece verilecek cezalar:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.        

(2) Bu madde baÅlıÄı "Ä°dari makamlara baÅvurma:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle metne iÅlendiÄi Åekilde deÄiÅtirilmiÅtir.

(3) 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle bu maddede yeralan “Çevre Genel MüdürlüÄünce” ibaresi “Bakanlıkça” olarak deÄiÅtirilmiÅ ve  metne iÅlenmiÅtir.

 

 

Ek Madde 1 – (Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

TopraÄın korunmasına ve kirliliÄinin önlenmesine  iliÅkin esaslar Åunlardır:

a) TopraÄın korunmasına ve kirliliÄinin önlenmesine, giderilmesine iliÅkin usûl ve esaslar ilgili kuruluÅların görüÅleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak  yönetmelikle belirlenir.

b) TaÅocaÄı ve madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doÄaya bırakılan atıklarla bozulan doÄal yapının yeniden kazanılmasına iliÅkin usûl ve esaslar ilgili kuruluÅların görüÅleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

c) Anız yakılması, çayır ve mer'aların tahribi ve erozyona sebebiyet verecek her türlü faaliyet yasaktır. Ancak, ikinci ürün ekilen yörelerde valiliklerce hazırlanan eylem plânı çerçevesinde ve valiliklerin sorumluluÄunda kontrollü anız yakmaya izin verilebilir.

d) Ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerden, akar ve kuru dere yataklarından, göl yataklarından ve tarım arazilerinden kum, çakıl ve benzeri maddelerin alınması ile ilgili esaslar ilgili kurum ve kuruluÅların görüÅleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ek Madde 2(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Faaliyetleri sonucu çevre kirliliÄine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum, kuruluÅ ve iÅletmeler çevre yönetim birimi kurmak, çevre görevlisi istihdam etmek veya Bakanlıkça yetkilendirilmiÅ kurum ve kuruluÅlardan bu amaçla hizmet satın almakla yükümlüdürler. Bu konuyla ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ek Madde 3(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Bakanlık, yönetmelikte belirtilen koÅulları taÅıyanları çevre gönüllüsü olarak görevlendirebilir. Bu görev için ilgililere herhangi bir ücret ödenmez.

Görevini kötüye kullandıÄı tespit edilen çevre gönüllülerinin bu görevleri sona erdirilir.

Çevre gönüllülerinin çalıÅma ve eÄitimlerine iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Ek Madde 4(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Motorlu taÅıt sahipleri, egzoz emisyonlarının yönetmelikle belirlenen standartlara uygunluÄunu belgelemek üzere egzoz emisyon ölçümü yaptırmak zorundadırlar. Trafikte seyreden taÅıtların egzoz emisyon ölçümleri ve standartları ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Motorlu taÅıt üreticileri de üretim aÅamasında yönetmelikle belirlenen emisyon standartlarını saÄlamakla yükümlüdür.

Ek Madde 5(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Bakanlık, bu Kanunla öngörülen ölçme, izleme ve denetleme faaliyetleri ile çevre sorunlarının çözümüne yönelik diÄer faaliyetleri yerine getirmek üzere gerekli kurumsal altyapıyı oluÅturur.

Ek Madde 6(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Hava kalitesinin korunması ve hava kirliliÄinin önlenmesi için, ulusal enerji kaynakları öncelikli olmak üzere, Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun temiz ve kaliteli yakıtların ve yakma sistemlerinin üretilmesi ve kullanılması zorunludur. Standartlara uygun olmayan yakma sistemi ve yakıt üretenlere ruhsat verilmez, verilenlerin ruhsatları iptal edilir.

Bakanlıkça, belirlenen temiz hava politikalarının il ve ilçe merkezlerinde uygulanması ve hava kalitesinin izlenmesi esastır.

Hava kalitesinin belirlenmesi, izlenmesi ve ölçülmesine yönelik yöntemler, hava kalitesi sınır deÄerleri ve bu sınır deÄerlerin aÅılmaması için alınması gerekli önlemler ile kamuoyunun bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine iliÅkin çalıÅmalar Bakanlıkça yürütülür. Bu çalıÅmalara iliÅkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ek Madde 7(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Bakanlık, çevre ile ilgili olarak gerekli gördüÄü her türlü veri ve bilgiyi, kamu kurum ve kuruluÅları ile gerçek ve tüzel kiÅilerden doÄrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden veri ve bilgi istenen tüm kamu kurum ve kuruluÅları ile gerçek ve tüzel kiÅiler bu veri ve bilgileri bedelsiz olarak ve talep edilen sürede vermekle yükümlüdür.

 

Ek Madde 8(Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Ä°yonlaÅtırıcı olmayan radyasyon yayılımı sonucu oluÅan elektromanyetik alanların çevre ve insan saÄlıÄı üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesi için usûl ve esaslar, ilgili kurum ve kuruluÅların görüÅleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Ek Madde 9 –  (Ek: 26/4/2006 – 5491/23 md.)

Kokuya sebep olan emisyonların, yönetmelikle belirlenen sınır deÄerlerin üzerinde çevreye verilmesi yasaktır. Kokuya sebep olanlar, koku emisyonlarının önlenmesine iliÅkin tedbirleri almakla yükümlüdür. Buna iliÅkin idarî ve teknik usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Geçici Madde 1 – (2872 sayılı Kanunun numarasız geçici maddesi olup teselsül için numaralandırılmıÅtır.)

Bu Kanunda belirtilen ilgili yönetmelikler yürürlüÄe konuluncaya kadar gemiler ve diÄer deniz taÅıt araçlarına 618 sayılı Limanlar Kanununun hükümlerine göre denizlerin kirletilmesi ile ilgili olarak yapılan ceza uygulamasına devam olunur.

Geçici Madde 2 – (Ek: 3/3/1988 - 3416/11.md.)

Bu Kanunun 12 ve 13 üncü maddelerinde belirtilen ilgili yönetmelikler yürürlüÄe konuluncaya kadar, her türlü yakıt, atık, artık ve kimyasal maddenin ithali Çevre Genel MüdürlüÄünün baÄlı olduÄu Devlet Bakanının onayına tabidir.

 

Yürürlük:

Madde 33 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüÄe girer.

Yürütme:

Madde 34 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

 

9/8/1983 TARÄ°H VE 2872 SAYILI ANA KANUNA Ä°ÅLENEMEYEN GEÇÄ°CÄ° MADDELER

1 - 3/3/1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:

Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 6 ncı maddesiyle deÄiÅtirilen 2872 sayılı Çevre Kanununun 18 inci maddesinin (b) bendi gereÄince Fona ödenmesi gereken meblaÄ, 1986 yılı için on lira üzerinden alınır.

2 – 26/4/2006  tarihli  ve 5491 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri:

Geçici Madde 1 – Bu Kanun uyarınca ilgili bakanlıkların görüÅü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikler bu Kanunun yürürlüÄe girmesinden itibaren en geç bir yıl; Hazine MüsteÅarlıÄı tarafından tespit edilecek sigorta genel Åartları ile Hazine MüsteÅarlıÄının baÄlı bulunduÄu Bakan tarafından onaylanacak tarife ve talimatlar bu Kanunun yürürlüÄe girmesinden itibaren en geç bir yıl içinde yayımlanır.

Geçici Madde 2 – Bu Kanunun yürürlüÄe girdiÄi tarihte faal durumda olan  iÅletmelere bu Kanun ve yönetmeliklerle getirilen ek yükümlülüklerin gerçekleÅtirilmesi için, yönetmeliklerin yayımlanmasından sonra, Bakanlıkça bir yıla kadar süre verilebilir.

2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesinin (h) bendine aykırı tesisler, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde kapatılır.

Geçici Madde 3 – Bu Kanunun yürürlüÄe girmesinden önce Çevresel Etki DeÄerlendirmesi YönetmeliÄi hükümlerine tâbi olduÄu halde, yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden, halihazırda yer seçimi uygun olanlar, bu Kanunun yürürlüÄe girdiÄi tarihten itibaren altı ay içinde, ilgili yönetmelikler çerçevesinde gerekli yükümlülüklerini yerine getirdiklerini gösterir çevresel durum deÄerlendirme raporunu hazırlayarak BakanlıÄa sunar. Ä°lgili yönetmeliklerde belirlenen Åartları saÄlayanlar baÅvuru tarihinden itibaren altı ay içinde karara baÄlanır.

Çevresel durum deÄerlendirme raporunu altı ay içinde BakanlıÄa sunmayan ya da raporun BakanlıÄa sunulmasından itibaren altı ay içerisinde gerekli çevre koruma önlemlerini almayan faaliyetler Bakanlıkça süre verilmeksizin durdurulur.

Yürürlükteki mevzuat uyarınca yer seçimi uygun olmayan faaliyetler için ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanması esastır.

Geçici Madde 4 – Atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesisini kurmamıŠbelediyeler ile, halihazırda faaliyette olup, atıksu arıtma tesisini kurmamıŠorganize sanayi bölgeleri, diÄer sanayi kuruluÅları ile yerleÅim birimleri, bu tesislerin kurulmasına iliÅkin iÅ termin plânlarını bu Kanunun yürürlüÄe girdiÄi tarihten itibaren bir yıl içinde BakanlıÄa sunmak ve aÅaÄıda belirtilen sürelerde iÅletmeye almak zorundadır.

Ä°Åletmeye alma süreleri, iÅ termin plânının BakanlıÄa sunulmasından itibaren; belediyelerde nüfusu, 100.000’den fazla olanlarda 3 yıl, 100.000 ilâ 50.000 arasında olanlarda 5 yıl, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlarda 7 yıl, 10.000 ilâ 2.000 arasında olanlarda 10 yıl, organize sanayi bölgeleriyle bunların dıÅında kalan endüstri tesislerinde  ve atıksu üreten her türlü tesiste 2 yıldır.

Halen inÅaatı devam eden atıksu arıtma ve katı atık bertaraf tesisleri için iÅ termin  plânı hazırlanması Åartı aranmaz. Tesisin iÅletmeye alınma süresi  bu maddede belirlenen iÅletmeye alınma sürelerini geçemez.

Belediyeler, organize sanayi bölgeleri, diÄer sanayi kuruluÅları ile yerleÅim yerleri bu hükümden yararlanmak için bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde BakanlıÄa baÅvurmak zorundadır.

Bu Kanunun 8 inci maddesi ile atıksu altyapı sistemlerinin ve katı atık bertaraf tesisleri kurma yükümlülüÄü verilen kurum ve kuruluÅların, bu yükümlülüklerini, bu maddede belirtilen süre içinde yerine getirmemeleri halinde; belediyelerde nüfusu 100.000’den fazla olanlara 50.000 Türk Lirası, 100.000 ilâ 50.000 arasında olanlara 30.000 Türk Lirası, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlara 20.000 Türk Lirası, 10.000 ilâ 2.000 arasında olanlara 10.000 Türk Lirası, organize sanayi bölgelerinde 100.000 Türk Lirası, bunların dıÅında kalan endüstri tesislerine ve atıksu üreten her türlü tesise 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Geçici Madde 5 – Bu Kanuna ekli (1) sayılı listede gösterilen kadrolar iptal edilerek, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Çevre ve Orman BakanlıÄına iliÅkin bölümünden çıkartılmıÅ, ekli (2) sayılı listede gösterilen kadrolar ise ihdas edilerek, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Çevre ve Orman BakanlıÄına iliÅkin bölümüne eklenmiÅtir.

Geçici Madde 6 – Bu Kanunda geçen Türk Lirası ibaresi karÅılıÄında, uygulamada 28/1/2004 tarihli ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun hükümlerine göre Ülkede tedavülde bulunan para "Yeni Türk Lirası" olarak adlandırıldıÄı sürece bu ibare kullanılır.

 

 


2872 SAYILI KANUNDA EK VE DEÄÄ°ÅÄ°KLÄ°K YAPAN MEVZUATIN

YÜRÜRLÜKTEN KALDlRDIÄI KANUN VE HÜKÜMLERÄ°

GÖSTERÄ°R LÄ°STE

 

Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın

Yürürlükten Kaldırılan

Kanun veya Kanun Hükümleri                           Tarihi                     Sayısı                  Maddesi

______________________________________________ ____________ __________ _________

2872 sayılı Kanun 4, 5, 6, 7 nci maddeleri ve diÄer Ka

nunların bu KHK'ye aykırı hükümleri                     8/6/1984                  KHK222              30

2872 sayılı Kanunun 5 inci maddesi                        13/3/1990                KHK-409            12

2872 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi                      9/8/1991                  KHK-443            43

 

2872 SAYILI KANUNA EK VE DEÄÄ°ÅÄ°KLÄ°K GETÄ°REN MEVZUATIN

YÜRÜRLÜÄE GÄ°RÄ°Å TARÄ°HÄ°NÄ° GÖSTERÄ°R LÄ°STE

 

  Kanun                                                                                                                         YürürlüÄe

     No.                               Farklı tarihte yürürlüÄe giren maddeler                      giriÅ tarihi

                                                                                                                                                          

 

KHK-222                                                        —                                                             18/6/1984

     3301                                                           —                                                             19/6/1986

     3362                                                           —                                                             26/5/1987

     3416                                                           —                                                             11/3/1988

KHK-409                                                        —                                                             10/4/1990

KHK-443                                                        —                                                             21/8/1991

     4629                                                           ––                                                          1/1/2002 ta-

                                                                                                                                 rihinden geçerli

                                                                                                                                      olmak üzere

                                                                                                                            3/3/2001 tarihinde

     5177                                                           10                                                               5/6/2004

     5216                                                           24                                                             23/7/2004

 

5491            1, 2, 3, 4,5,9,10,11,12,13,14,15,16,18,20,21,22,23,24,25,26,

                28,29,30,31, Ek Madde, 1,2,3,4,5,6,7,8,9, Ä°Ålenemeyen Hüküm

                     Geciçi Madde 1,2,3,4,5 ve 6                                                                    13/5/2006



1

Değerli Müşterilerimiz; online teklif formunu doldurarak fiyat teklif talebinde bulunabilir, isteklerinize en kısa zamanda ulaşabilirsiniz...  
 
Size özel ayrıcalıklarımızdan haberdar olmak için lütfen E-bültenimize üye olunuz 
Adı-Soyadı : 
E-Posta : 
 
 
Ekibimizde yer almak istiyorsanız lütfen özgeçmişinizi ekleyip bize gönderin...  
 
 
 
bft türkiyenice türkiyebodrum escort
 
Macun Mah. 195. Cad. No:3/1-2-3 Yenimahalle/ANKARA      Tel: +90 312 285 47 45       Fax: +90 312 285 47 16
www.careisg.com            info@careisg.com
ÇARE İSG İş Sağlığı Güvenliği ve Çevre Hizmetleri
Web Tasarım :  DNZ WEB DİZAYN